Bir üretim sisteminin ve ona bağlı olan müteahhitler ağının yeniden tasarlanması ve yeniden kurulmasının en çarpıcı örneği, kuşkusuz Japon otomobil sanayisinin “yalın üretim sistemi” olmaktadır. Dünya çapında otomobil ve elektronik tüketim malları ihracatı dünyanın her yanındaki birçok insan için Japonya’nın teknolojik gücünün, belki de en canlı kanıtıdır. Kitle üretim sanayisinin baş örneği olan bu sanayide hakimiyetin tersine dönmesi, Birleşik Devletlerde çok derin bir etki yaratmıştır.
Bu durum, MIT mühendislerinin ağırlıklı olarak katıldıkları iki büyük araştırma projesinde ortaya konulmuştur. Bu iki projeden birincisi MIT mühendisleri ile sosyal bilimcilerin işbirliği ile gerçekleştirilmiş ve Made in America başlıklı bir yayınla duyurulmuştur. Bu kitap, MIT’in Amerikan sanayisinde teknoloji konusundaki olağanüstü bilgi birikiminin ve birçok değişik ülke firması ile gerçekleştirilen mülakatlardan elde edilen bilgilerin üzerine bina edilmiştir; eldeki bu kanıtlara dayanılarak Amerika’nın çeşitli sanayilerde rekabet gücünü kaybetmesinin nedenleri araştırılmaktadır.Varılmış olan temel sonuç, ABD şirket yöneticilerinin birçok durumda “kitle üretimi” felsefesinin, artık hiçbir geçerliliği kalmamış olan, modası geçmiş kavramlarına sıkı sıkıya sarılmasıdır.
İkinci proje, şimdiye kadar bizim de çok kez atıfta bulunduğumuz dünya motorlu araçlar sanayisinin derinlemesine bir araştırmasıdır. Bu araştırma Birleşik Devletler, Japonya ve Avrupa otomobil şirketlerinin çoğunluğu ile aralarında Sussex Üniversitesi Bilim Politikası Araştırma Birimi’nden (SPRU) de bir grubun (Daniel Jones ve Andrew Graves) yer aldığı, çoğu MIT mensubu akademik araştırmacılar arasındaki işbirliği sonucunda ortaya çıkmıştır. Araştırma ekibi mensupları, 15 ülkede yaklaşık 100 şirkette mülakatlar gerçekleştirmiş ve beş yıldan uzun bir süreye yayılan, hem şirket hem de fabrika düzeyinde çok ayrıntılı bir veri tabanı oluşturmuşlardır. Araştırmaya katılan şirketler araştırma süresince, 1985 ile 1990 yılları arasında ortaya çıkan sonuçları derinliğine tartışmışlardır. Bu iş birliğinin nedenlerinden biri, kuşkusuz, Amerikan ve Avrupa şirketlerinin çoğunluğunun, rakiplerini yakalayabilmek için Japon yalın üretim sisteminin bazı özelliklerini taklit etme çabasıdır.
Bir sonraki bölümde: “Ohno ve Toyota’da Yalın Üretim Sistemi” ni anlatıyor olacağız…
