Yazar: Avukat Elvan Kılıç
- Ekspertiz raporu nedir?
Ekspertiz raporu,birçok sektörde kullanılan bir kavramdır. Eksper uzman demek olup eksper raporu ise uzman raporu demektir. Ekspertiz de bir uzman tarafından hazırlanan değerlendirme raporları için kullanılır. Bu uzman raporu emlak, kredi hatta sigortacılık konularının yanı sıra gayrimenkul sektöründe ve otomobil sektöründe sıkça kullanılan bir rapor olup bu raporun asıl amacı alıcıya/tüketiciye alınan taşınırın/taşınmazın/hizmetin durumu hakkında önden bilgi vermektir. - Otomobil sektöründe ekspertiz raporunun önemi nedir?
İkinci el bir otomobilin gözle görünen ya da görünmeyen arızalarını ortaya çıkaran rapora oto ekspertiz raporu denir. Bu rapor, bir nevi otomobilin sağlık muayenesi sonucudur. Ekspertiz raporu ile alacağınız otomobilin değerini, daha önce kaza yapıp yapmadığını, değişen ya da arızalı bir parçasının olup olmadığına bakarak değerlendirebilirsiniz.
- Ekspertiz raporu nereden alınır, neleri içerir?
Ekspertiz raporu genel olarak aracın motoru ve motorla ilgili bilgi içermektedir. Ekspertiz raporu, Türk Standartları Enstitüsü tarafından belirlenen standarda göre verilen TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan işletmeler tarafından düzenlenmektedir. Raporda ikinci el motorlu kara taşıtının özellikleri, arıza ve hasar durumu ile kilometre bilgilerine yer verilir.Bir oto ekspertiz raporunda motorun yanı sıra otomobilin iç aksesuarları da kontrol edilmektedir. Aracın kaportasında, tamponunda ve bagajında bir problem olup olmadığı kontrol edilir. Aracın elektronik sistemleri incelenir. Frenlerin durumu ve aşınma derecesine bakılır. Yine dışındaki boyanın orijinal mi olduğu yoksa sonradan mı yapıldığı kontrol edilir. Aracın dosyası kontrol edilerek daha önceden bir kaza yapıp yapmadığı, yetkili bir serviste parça değiştirip değiştirmediğine bakılır.
- Ekspertiz raporunun ücreti kime aittir?
13.02.2018 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre yetki belgesine sahip işletme tarafından ikinci el motorlu kara taşıtı satışından hemen önce ekspertiz raporu alınır ve raporun bir nüshası satış esnasında alıcıya teslim edilir. Ekspertiz raporunun ücreti, satış işleminin alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmemesi durumunda alıcı, diğer hallerde yetki belgesine sahip işletme tarafından ödenir.
- Ekspertiz raporu zorunlu mu?
Ticaret Bakanlığı tarafından ikinci el motorlu kara taşıtlarının ticareti hakkındaki yönetmelikte yapılan değişiklikler Resmi Gazete ‘de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girdi.Buna göre ikinci el araç ticareti yapanlara yeni yükümlülükler getirildi. Artık yetki belgesine sahip olmayan kişiler yılda 3 adetten fazla araç satamayacak. Yetki belgeli satıcılar ise ellerindeki araçları satarken, 8 yaşını geçmemiş ve 160 bin kilometrenin altındaki araçlar için ekspertiz raporu almaları gerekecek. Araçların girilecek olan ekspertize de bir standart getirildi. Hizmet yeterlilik belgesine sahip olan firmalardan, TSE hizmet belgesine sahip olan firmalardan belgelerini alarak, noterden bu belgelerle satış yapabilecekleri düzenlenmiştir.Bakanlık, ekspertiz raporunda yer verilecek diğer bilgileri, Türk Standartları Enstitüsü hizmet yeterlilik belgesi verilecek işletmelerde ve bu işletmelerde çalıştırılan kişilerde aranan nitelikleri, ekspertiz raporu düzenleyenlerin sorumluluklarını, hizmet yeterlilik belgesi ile ekspertiz raporu ücretinin üst sınırını ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile üst meslek kuruluşlarının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir.
- Alıcı ekspertiz firmasını kendi seçebilir mi?
Gayrimenkul alım-satımlarında Ekspertiz işlemi için uzman kişiyi kredi kuruluşu seçiyor. Eğer gayrimenkulün değerini ölçmesi için uzman kişiyi alıcı seçecek olur ise son sözü kredi kuruluşu veriyor.Araç satımında ise sigorta eksperi, sigortacı, sigortalı veya sigorta ettiren ya da sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından atanabilecek. Hazine Müsteşarlığı, eksper atamalarının güvenli ve bizatihi ilgili kişi tarafından yapılmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alabilecektir. Bu husus ise Hazine Müsteşarlığının Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’nde genel olarak düzenlenmekte olup motorlu araçlar bakımından ekspertiz ataması taraflara bağlı olarak atanabilecektir.
- Sahte raporlar nedeniyle mağdur olanlar ne yapmalı?
Sahte ekspertiz raporu “evrakta sahtecilik” suçuna girmekte olup kişi evraklarla ve dilekçesi birlikte bulunduğu yerdeki yakın Cumhuriyet savcılığına şikayet başvurusu yapmalıdır. Tabi kişi bu yola başvurmadan önce raporu düzenleyen firma ile iletişime geçip hatayı düzelttirmeye çalışabilir. Hatayı düzeltmeyen firmaya karşı savcılık suç duyurusunda bulunabilir ve Müsteşarlığa şikâyette bulunabilir. Hukuk bakımından da yetkili servise karşı tüketici mahkemesinde dava açabilir ve ödediği miktarın iadesini isteyebilir. Bu da mümkün değilse sebepsiz zenginleşmeyi düzenleyen Türk Borçlar Kanunu uyarınca ödemiş olduğu parayı geri alabilir.
