Japonya’da Savaş Sonrası Yenilikler-2…

Hiyerarşik bir düzen içinde örgütlenmiş olan ABD şirketinin temel özelliği olan dikey bilgi akımı yerine yatay bilgi akımı, Japon yönetim örgütlenmesini giderek daha fazla bir ölçüde betimlemektedir 1986. Japon yönetiminin bu özelliği sadece bir akademik iktisatçı (Aoki) tarafından değil, aynı zamanda Japon elektronik şirketlerinin dünyadaki en başarılı rakiplerinden birisinin -Northern Telecom- araştırma bölümü başkanı tarafından, Kanada Mühendislik Enstitüsü’nün yüzüncü kuruluş yılı konuşmasında da dile getirilmiştir. (1987)

Otomobil ve takım tezgahları gibi sanayilerde tersine mühendislik sistemi, ayrıca nihai ürünün montajını ve pazarlamasını gerçekleştiren şirketle çok sayıdaki yedek parça ikmalci, alt montajcı, dökümcü, vb. şirket arasında da çok yakın bir diyoloğu gerekli kılmaktadır. Sürekli birlikte öğrenme sürecinde ortaya çıkan alışkanlıklar, davranış biçimleri ve ilişkiler, müteahhit şirketlerle “tam zamanında” (JIT) sistemi diye adlandırılan, üst düzeyde bir işbirliğini kolaylaştırmıştır. Bu yakın ilişkiyi besleyen bir başka unsur da, Japon sanayisinin birçok değişik firmayı bir araya getiren holdingleşmiş yapısıdır.

Japon teknolojisinin belirleyici özelliği olan yüksek kaliteli ürünlere önem verme yaklaşımı da tersine mühendislik deneyimine çok şey borçludur. 1950’li yıllarda üretimde ortaya çıkan ilk modeller, ister otomobillerde ve TV setlerinde, isterse takım tezgahlarında olsun, genellikle, nispeten düşük kalitedeydi. Bu kusurları ortadan kaldırmak için ortaya konmuş olan kararlı çabalar, muhtemel bütün zayıf noktaların sistematik biçimde gözden geçirilmesini gerektirmekteydi. Bu yaklaşım ise “kalite çemberleri” gibi, sosyal  yeniliklerin ve büyük ölçüde geliştirilmiş kalite kontrolü tekniklerinin sadece üretim sürecinin sonunda değil, her aşamada istekli ve yaygın bir biçimde kabullenilmesine yol açmıştır.

Japonların getirdikleri en önemli yenilikler arasında montaj hattında denetimi, deneme ve kalite kontrolü teçhizatı ve bu amaca yönelik cihazların ortaya çıkması sayılabilir. Müteahhitler tarafından sağlanan parçaların, özellikle döküm parçaların düşük kalitede olması MITI’nin, bütün sanayinin yeni baştan yapılanması konusunda yoğun bir baskı yapmasına yol açmıştır.

Devamı Bölüm-3’te….